A terra na que a MDGA está a desenrolar a súa actividade é eminentemente rural con dúas zonas moi definidas que son a costa (ou a mariña) e a serra. Corresponde á zona da mariña a terra costeira que está entre o río Navia e o Eo ou o que o mesmo entre Navia e Ribadeo que son as dúas vilas máis importantes e con máis puxanza. E é precisamente esa relativa puxanza económica da mariña a determinante de que o emprego do galego coloquial estea disminuindo en comparanza coa serra onde o galego de Asturias é falado pola practica totalidade da poboación se ben é verdade que se está apreciando un paulatino pro crecente grado de castelanización sobre todo na xente máis nova en edade escolar por mor da procedencia dos mestres das escolas que na súa maioría vein da Asturias de fala non galega e polo tanto tein un descoñocemento, condo non noxo e odio, total da nosa lingua.

O caracter rural da Nosa Terra condiciona asgalla as condicios de traballo da MDGA pois inda que poida parecer unha esaxeración cuestios tan aparentemente sen importancia como pode ser mercar unha certa cantidade se sobres dun tamaño un pouco fora do estandar é pra nos un problema pois obriganos a ter que recurrir ás papelerías de Lugo ou de Oviedo. (selar as cartas)

Polo tanto non é mester ser moi argute pra ferse a pregunta de ¿por que nunha terra administrativamente non galega xurde unha asociación constituida por xentes tamén administrativamente non galegos, que ten como obxetivo primordial a defensa da lingua e da cultura galegas? Pra contestala permitídenos fer un pouco de historia:

En setembro do 1986 a Consellería de Educación Cultura e Deporte do Principado por medio da Oficina de Política Lingüística e máis a Academia de la Llingua Asturiana convocan en Navia (límite oriental do dominio do galego) un cursiño que lle chamaron "de llingua autóctona pa enseñantes". Tres meses despois os dous "organismos" citados imparten outro cursiño de características idénticas en A Veiga (xusto na fronteira coa Galicia administrativa).

Nestos dous cursos viuse ás claras unha intención por parte desas dúas instituciois de "bablizar a zona", que non é nin mais nin menos que desgaleguizar (no máis amplo sentido da expresión) esa parte do Principado de Asturias de lingua e cultura galegas.

Este intento de "desgaleguización" refléxase en moitos detalles como no título dunha das conferencias do curso da Veiga: "Demarcación de la zona dentro de las variantes asturianas", onde o conferenciante estaba empeñado en demostrar que a lingua daquela bisbarra (Ribadeo incluido) tiña que clasificarse dentro das variantes do asturiano.

Outro detalle é que no cursiño de Navia parte das charlas impartíronse en "asturiano normativo".

En vista das intenciois transculturizadoras das autoridades lingüísticas asturianas crease o "Grupo de Eilao pola Defensa da Nosa Lingua". Neste colectivo integrábanse mestres do concello de Eilao e Boal, xunto con outra xente amante da súa lingua e da sús cultura.

Por esas datas poñémonos en contacto con Anton Santamarina, Paco Fdez. Rei e coa MNL, concretamente con Xose Manoel Sarille, que se ofrecen a axudarnos incondicionalmente.

A partir de eiquí o Grupo de Eilao dedícase a fer traballos lingüísticos e a manifestar as suas sospeitas e as suas inquedanzas dirixíndose ás autoridades políticas tanto de Asturias como de Galicia pra solicitarlles que poñeran todos os medios pra evitar un, mais que evidente, atentado cultural.

Poucos meses despois o Grupo de Eilao presenta á Academia de la Llingua Asturiana un escrito (en castelán) con dous puntos nos que literalmente decíase:

El Grupo de Eilao Pro Defensa da Nosa Lingua solicita que la Academia de la Llingua Asturiana reconozca oficialmente los siguientes puntos:

1. En el Principado de Asturias son de habla gallega los quince concejos siguientes: Boal, Castropol, Coaña, El Franco, Salime, Ibias, Illano, Pesoz, San Grandas de Martín de Oscos, San Santa Eulalia de Tirso de Abres, Oscos, Tapia de Casariego, Taramundi, Vegadeo, Villanueva de Oscos, además de parte de los concejos de Navia, Villayón y Allande.

2. Consecuentemente, la Academia de la Llingua Asturiana evitará cualquier injerencia en los citados concejos que, al ser de lengua gallega, quedan fuera de su ámbito lingüístico.

Inda estamos esperando a contestación.

En xullo de 1988 o Grupo de Eilao contacta con membros dunha asociación cultural de Ibias que se chama Antola e nese intre é condo empezamos a plantexarnos a necesidade de fer unha asociación ciudadano-cultural que teña por ámbito de acción toda a zona asturiana de fala galega e máis a zona máis oriental da provincia de Lugo.

Pensamos o nome, contactamos con xente afín á nosa idea e redactamos nove principios básicos que tían e tein que ser aceptados polos futuros socios da organización.

NACE DESE XEITO A M.D.G.A. (MESA PRA DEFENSA DO GALEGO DE ASTURIAS E DA CULTURA DA COMARCA) que celebra en Grandas de Salime, o sou Congreso Fundacional o 30 de Outubro de 1988.

Polo tanto pode decirse que a M.D.G.A. (Mesa pra Defensa del Galego de Asturias e da Cultura da Comarca), naceu como unha reacción contra as intenciois desgaleguizadoras da Consellería de Educación, Cultura e Deporte do Principado de Asturias e da Academia de la Llingua Asturiana. (Intenciois que ó noso bon entender e sobre todo no que respecta á Academia siguen sendo as mesmas).

Inmediatamente os medios de comunicación asturianos (prensa e radio) reaccionan con comentarios tendenciosos: "Se crea en Grandas la primera asociación galleguista de Asturias", dice un periódico. (É de suliñar que o calificativo de "galleguista" é o que emplean desde Asturias toda as "forzas vivas" condo pretenden insultarnos).

A Academia de la Llingua Asturiana, por medio do seu presidente insiste en que é ela e nadie máis que ela "quien debe de cuidar los derechos lingüísticos de todos los asturianos".

O conselleiro de Cultura, por aquel entonces o Sr. D. Manuel Fdez. de la Cera, afirma que a MDGA é unha asociación como outra calquera e insinúa que nunca chegará a ningun sito.

Pouco despois o 29 de Xaneiro de 1989 ten lugar en San Tiso de Abres a I ASAMBLEA XERAL DA M.D.G.A. con asistencia masiva de afiliados, público en xeral e de personalidades da cultura galega.

As reacciois dos medios de comunicación asturianos e dalgún que outro galego son durísimas contra nos: "Los galleguistas atacan a Asturias" dice na primeira páxina o xornal ovetense La Voz de Asturias.

A Academia de la Llingua Asturiana volve a insistir coa necedade de sempre decindo que é ela a que ten que velar polos dereitos lingüísticos de todo-los asturianos.

As APA rexeitan o insino obligatorio ou optativo do galego de Asturias (e de paso tamén do asturiano)

Un dos primeiros logros da MDGA foi contribuir á organización do Curso de Extensión Universitaria: "Os caracteres xerais do galego de Asturias" que patrocinado polo Vicerrectorado da Universidade de Oviedo tivo lugar os días 15 e 16 de Marzo de 1990 na Facultade de Filoloxía de dita Universidade

A celebración deste curso na Universidade de Oviedo pode decirse que foi un dos máis grandes éxitos da MDGA pois é precisamente en Oviedo, e dentro da súa Universidade, onde está un dos mais grandes enemigos de noso e polo tanto do galeguismo asturiano. Estoume a referir ó presidente da Academia de la Llingua Asturiana, o Sr. Arias, quen tivo que soportar que por primeira vez na historia desa Universidade celebrábase un curso sobre a problemática sociocultural e lingüística da Terra Navia-Eo, no que o galego (xunto co castelán) foi a lingua oficial, circustancia que nunca se dera co asturiano.

Pouco despois, en Setembro de 1990 publícaanse as NORMAS ORTOGRAFICAS E MORFOLOXICAS DEL GALEGO DE ASTURIAS, redactadas por unha comisión da MDGA constituida por: Xosé Carlos Alvarez Blanco, Xoan Babarro Glez., Francisco Fdez. Rei, Celso Mnez. Fernández, Antonio Meilán García e Antón Santamarina Fdez. Os autores sen renunciaren á plena integración do galego de Asturias no galego común, respetaron "de modo especial soluciois morfolóxicas e léxicas caracterizadoras desta area lingüística del bloque oriental", por tratarse dunha normativa de compromiso elaborada prá alfabetización.

Xa a finais de 1990, concretamente os días 15 e 16 de Decembro a MDGA organizou en Grandas de Salime (Asturias) as "I XORNADAS DA LINGUA E DA CULTURA GALEGA DE ASTURIAS" baixo o lema de: NA BUSCA DAS RAICES DA TERRA NAVIA-EO, como homenaxe ó ilustre lingüísta e poeta DAMASO ALONSO no primeiro cabodano da súa morte e coa finalidade de "coñocer mellor as reices do noso poblo no mesmo lugar onde nos costituímos como asociación". Enrique López Fernández, Antonio Meilán García, Xoan Babarro González, Francisco Fernández Rei, Celso Martínez Fernández, Xose Luis Méndez Ferrín e Antón Santamarina Fernández analizaron a complexa problemática sociocultural e lingüística da Nosa Terra. As comunicaciois destas xornadas van a ser editadas por Ediciois Xerais, se ben polas trazas que levan na editorial e tendo en conta que a MDGA e o galeguismo transfronteirizo non "vende moito" e que hai cousas máis apremiantes, ben veremos condo as poñen a venda.

En septembro de 1991 editouse el libro "El Xabaril que quería engalar" que é o primeiro número dunha colección de libros de literatura infantil que se chama "Castelo das Letras"; o segundo número titulado "Contos populares da Terra Navia-Eo", nestos intres xa está no prelo.

Nos meses de abril e xullo deste ano de 1992 saíron os número cero e un de A FREITA, unha revista editada por nos, toda en galego, que ademáis de ser o organo difusor da M.D.G.A. será un medio pra loitar contra os ataques antigaleguistas que tan acotío se faen desde Oviedo. Pra MDGA a edición de A FREITA constitue un fito histótico pois na historia da Terra Navia-Eo nunca houbo ningunha outra publicación escrita enteiramente en galego.

A aparición de A FREITA provocou un cambeo de actitude significativo no tratamento que dende certas esferas periodísticas e políticas se lle daba a actividade da MDGA. Tal perece que a ousadía de editar desde Asturias e por asturianos unha revista totalmente en galego desde onde se pode expresar calquera opinión, non gusta na capital do Principado e intentan botar mao das inxurias máis noxentas pra taparnos a boca. O que a min me extraña é que esa xente inda non aprendera que con nos non poden e que nin elos nin nadie, con subvenciois ou sen elas, van a fernos calar.

Ven esto das subvenciois a conto porque sempre se nos acusou de que recibíamos moitos cartos e axudas de todo tipo desde Galicia. Certo é que aló polo ano 89, sendo director da Oficina de Política Lingüística da Consellería de Educación da Xunta de Galicia Adolfo de Abel Vilela, recibimos da devandita Oficina 1.200.000 pts. e da Oficina de Política Lingüística da Consellería de Educación, Cultura e Deporte do Principado de Asturias 200.000 pts. Pro neste ano de crise de 1992 as subvenciois que desde o Principado e desde a Xunta nos concederon pro que inda non se fixeron efectivas, non nos chegan nin pra pagar e edición completa de tres números da revista A FREITA (da que se fain cincocentos exemplares por número), e eso que as colaboraciois e todo o traballo hasta que entra na imprenta non nos costa nada. Non é o caso detallar pra que actividades nos foron concedidas as subvenciois e basta decir que xiran todas oredor da investigación lexicográfica e lingüística. Pro si quero destacar que todo o que se pediu pra campañas de normalización lingüística foinos denegado tanto por Asturias como por Galicia.

E chegado a este punto, gustaríame fer unha breve reflexión: Penso que a M.D.G.A. (Mesa pra Defensa del Galego de Asturias e da Cultura da Comarca) está levando a cabo nos concellos asturianos de fala galega un sensato e intenso intento de recuperación cultural e de defensa do galego que precisaría de máis atención e mais axuda por parte daquelas autoridades politicas e lingüísticas que teñan a obriga de protexer a lingua galega falada nos territorios limítrofes da comunidade autónoma de Galicia.

No que atinxe as axudas que podíamos chamar non económicas pode decirse que levaron e levan un camiño paralelo, pois salvo raras excepciois, todo aquel interese ou morbo que provocou nos primeiros tempos a MDGA foise esmorecendo. Algún dos aquí presentes saben das miñas queixas e cabreos pola indiferencia que, precisamente naquelos días de marzo nos que se nos concedeu este premio, amosaban hacía nos xentes que un par de anos antes parecían estar moi interesadas no tema do galego exterior. Podía estar horas e horas falando dos desprecios que recibimos de certas instituciois culturais e lingüísticas galegas e como exemplo claro e conciso destos desprecios basta decir que por varias veces a MDGA dirixiuse oficialmente por carta á Real Academia Galega, concretamente ó seu Presidente e ó seu Secretario sen que hasta o momento se dignaran a contestarnos. (MNL, ILGa)

Á vista de todo esto, non cabe dulda de que a existencia da MDGA resulta incómoda, entre outros, prá Consejería de Educación, Cultura, Deporte y Juventud del Principado de Asturias e pra algunhas das autoridades lingüísticas (e quizais políticas) de Galicia. Esta xente, que xa se deu conta de que a MDGA medra cada ano que pasa e que se decatou de que os vaticinios feitos por algún que outro vidente político, (como aquel que fixo o anterior presidente do Principado, Pedro de Silva, que pronosticou que "los galleguistas caeran en su propia melancolía"), non se cumpliron, pretende agora afogarnos económicamente pois saben ben que calquera actividade precisa de cartos pra súa posta en marcha.

A estas alturas do 1992 é verdadeiramente curiosa a situación socio-lingüística na que se atopa a Asturias de fala galega. Por unha parte a Xunta non promociona o galego na veira dereta do Eo porque non quere que a acusen de inxerencia e quizais tamén por non provocar conflitos interrexionais como parece ser que máis dunha vez estiveron a punto de xurdir. Por outra banda o Principado, loxicamente e despois de moitas protestas, non extende as súas raquíticas compañas de normalización do asturiano fora dos límites lingüísticos do bable e tampouco fai promoción do galego de Asturias. Deste xeito os concellos asturianos de fala galega constitúense, sen querer, nunha terra sen dereitos lingüísticos nin culturais. Oficialmente non temos máis lingua nin máis cultura que a castellana.

Campañas tales como as de promoción do cambeo do nome propio castelán polo autoctono a nos non nos chegan pois unhas morren na veira do Eo e outras na veira do Navia.

Outro tanto pasa coas campañas en favor da lectura de libros na lingua autoctóna: As que se fain en Galicia pra o libro en galego non pasan a raia e as que se fain en Asturias pra o libro en asturiano quédanse na serra de Carondio.

Nos restaurantes, bares, cantinas e outros establecimentos máis ou menos públicos da Asturias de fala asturiana poden verse indicadores, rótulos, letreiros e incluso as cartas dos menús en asturiano por mor dunha campaña que leva a cabo o Principado baxo o título de: "esta casa ponlo en asturiano"; non é mester decir que na Nosa Terra non houbo ningunha campaña asomellada a prol do galego de Asturias.

En vista de que nin as autoridades administrativas galegas nin as asturianas levan a cabo ningunha campaña de normalización lingüística na Nosa Terra, a MDGA pidelles sistemáticamente subvenciois pra facer algo asomellado e sistemáticamente tamén lle son denegadas.

Ante este feito de innegable abandono e marxinación cultural e perante a evidencia de que a Xunta non pode o Principado non quere e á MDGA non lle deixan, ocúrreseme preguntar: ¿Quen ten que fer as campañas de promoción lingüística na Asturias de fala galega?

Non fai falta ser adiviño pra profetizar que a Consellería de Educación Cultura, Deporte y Juventud do Principado por medio da súa Oficina de Política Lingüística planean un golpe de mao pra dentro de pouco que vai a consistir na presentación dunhas normas ortográficas pra o galego de Asturias (ou galego-asturiano como elos dicen) claramente asturianizantes e polo tanto antigalegas con a aceptación do y grego, do apóstrofo e do yeismo gráfico e algunha que outra incongruencia máis coa única intención de xebrar ortografícamente o noso galego do galego comun e dese xeito crear inda máis confusión que que á hora da verdade é o que máis lles interesa.

Así as cousas, anúnciase que no mes de setembro que mañá empeza os presidentes das comunidades automas asturiana e galega, señor Fraga e señor Vigil, celebrarán un dos chamados cumios interautonómicos. Pois ben, desde este foro, con todos os aquí presentes por testigos, eu, humilde e rebaixado servo de ambolos dous presidentes, atrévome a pedirlles que sen medo e sen estúpidas ideas colonizadoras, afronten e solucionen dunha vez por todas o problema linguístico e socio-cultural das terras asturianas de fala galega.